Καλή Καθαρή Δευτέρα

Στην Ελλάδα η παράδοση έχει ισχυρή παρουσία και τα χαρακτηριστικά έθιμα κάθε τόπου αναβιώνουν σε κάθε γωνιά της χώρας ενόψει των τοπικών και εθνικών εορτασμών. Τώρα που η Σαρακοστή πλησιάζει θελήσαμε να ανατρέξουμε σε έθιμα που τηρούνται αυτές τις μέρες σε όλη τη χώρα και με αυτόν τον τρόπο να μπούμε σε αυτήν την γιορτινή διάθεση αφήνοντας για λίγο στο παρασκήνιο τις δύσκολες συνθήκες που βιώνουμε εν μέσω της πανδημίας.

Με την Καθαρά Δευτέρα έχουμε επίσημα την έναρξη της νηστείας 40 ημερών μέχρι το Πάσχα και την λήξη της αποκριάς. Ονομάστηκε έτσι από τον χριστιανικό λαό και επί της ουσίας σημαίνει πνευματική και σωματική κάθαρση, ενώ παράλληλα ονομάζεται και Κούλουμα προερχόμενη από τον αναγραμματισμό της λέξης cumulus που σημαίνει αφθονία ή τέλος εννοώντας την λήξη της Αποκριάς.

αποκριές

Αξίζει να σημειώσουμε πως η λέξη Κούλουμα είναι καθαρά αθηναϊκή και υποστηρίζεται πως ενδεχομένως να προέρχεται από μια εξίσου λατινική λέξη columna δηλαδή, κολώνα διότι ο πρώτος εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας στην Αθήνα έλαβε χώρα στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.

Γιορτάζεται λοιπόν σε όλη την Ελλάδα και είναι ίσως η μόνη αγαπημένη Δευτέρα για μικρούς και μεγάλους που κάθε χρόνο ανυπομονούν να την υποδεχτούν.

Στο σαρακοστιανό τραπέζι πρωταγωνιστούν η λαγάνα, τα όσπρια, η ταραμοσαλάτα και τα θαλασσινά αφού πρόκειται για νηστίσιμα εδέσματα που βάση θρησκείας επιτρέπετε να καταναλώσουμε την εν λόγω ημέρα.

Το κύριο έθιμο που τιμάται εξολοκλήρου στην χώρα είναι το πέταγμα του χαρταετού και ελεύθερα ερμηνεύεται ως την επιθυμία του ανθρώπου να διώξει μακριά το κακό ώστε να έρθει η κάθαρση.

  • Στη Κοζάνη δεν πετούν χαρταετό διότι η πόλη πετά αυτοσχέδια μικρά αερόστατα που έχουν σχεδιάσει οι ίδιοι οι κάτοικοι και πρόκειται για ένα μαγικό θέαμα. Πέρα από τον χαρταετό τα έθιμα ποικίλουν και έχουν τον διασκεδαστικό χαρακτήρα που αρμόζει στην ημέρα.
  • Στο Γαλαξίδι στήνουν τα διάσημα αλευρομουτζουρώματα και πρόκειται για ένα αποκριάτικο έθιμο στο οποίο οι συμμετέχοντας οπλίζονται με αλεύρι, φούμο και η πόλη μετατρέπεται σε «εμπόλεμη ζώνη». Μικροί και μεγάλοι ξεκινούν από το κέντρο της πόλης και καταλήγουν στο λιμάνι, παίζοντας αλευροπόλεμο.
  • Στο Πολύσιτο της Βιστωνίδας υποδέχονται στα σπίτια τους καλεσμένους 2 μεταμφιεσμένοι, όπου προσπαθούν να τους μουντζουρώσουν με τη καπνιά από το καζάνι που έβραζε η φασολάδα που σερβίρεται στο παραδοσιακό σαρακοστιανό τραπέζι.
  • Στη Ρόδο οι κάτοικοι του Αρχάγγελου βάφουν μαύρα τα πρόσωπα τους και κυκλοφορούν έτσι όλη μέρα. Το έθιμο είναι κατάλοιπο των Διονυσιακών γιορτών που αναβιώνουν στις Απόκριες.
  • Στα Μεστά της Χίου το διασκεδάζουν λίγο διαφορετικά με το λεγόμενο έθιμο του Αγά, ο οποίος εισβάλει στο χωριό με τη συνοδεία του και παίρνει θέση στην κεντρική πλατεία. Εκεί μαζεύεται ο κόσμος όπου δικάζεται για διάφορα παραπτώματα που του καταλογίζονται και πληρώνει το ανάλογο πρόστιμο. Τα χρήματα που μαζεύονται από τα υποτιθέμενα πρόστιμα καταλήγουν στο ταμείο του Πολιτιστικού Συλλόγου του χωριού.
  • Δε θα μπορούσαν να λείπουν και οι γάμοι από τα έθιμα της ημέρας. Όπως ο βλάχικος γάμος της Θήβας, ένα πανάρχαιο έθιμο που πραγματοποιείται παραδοσιακά με το ξύρισμα του γαμπρού και το στόλισμα της νύφης, η οποία στη πραγματικότητα είναι άνδρας καθώς και του Κουτρούλη ο γάμος στη Μεθώνη που πρόκειται για την αναβίωση της πραγματικού γάμου που άφησε εποχή κατά τον 14ο αιώνα και γιορτάζεται με έντονη σατιρική διάθεση και πειράγματα για τη νύφη.

αποκριές ΙΙ

Αυτά και αμέτρητα ακόμη έθιμα γιορτάζονται σε όλη τη χώρα την Καθαρά Δευτέρα. Οι παραδόσεις της, οι εορτασμοί και η ιστορική της σημασία θα παραμείνουν, ένα της ένα, σταθερά αναλλοίωτα στον χρόνο όσο τα θυμόμαστε, τα τιμάμε και τα μεταλαμπαδεύουμε της επόμενες γενιές. Εμείς, όπου και αν είστε, της στέλνουμε της θερμότερες ευχές της για αυτήν την ξεχωριστή Δευτέρα.

Καλή Σαρακοστή!
Εκ μέρους της Ομάδας Say Greece, Ιωάννα

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.