Τα σπίτια στις Κυκλάδες

Άσπρα νησιά

«Νάτα, νάτα της Ελλάδας τα νησιά, νάτην η γη που η πυρρή Σαπφώ κι αγάπες, τραγούδια έχει σκορπίσει, οπού εφανερώθη ο Φοίβος κι οπού η Δήλος έχει βγει κι οπού κάθε τέχνη ειρήνης και πολέμου έχει βλαστήσει, ένα αιώνιο καλοκαίρι, λες κι ως τώρα τα χρυσώνει».
– Μπάυρον

Το λευκό σου δίνει την αίσθηση της απλότητας και του λιτού και ταυτόχρονα συνδιάζει το λαμπερό και την καθαριότητα. Γι’ αυτό και το άσπρισμα των σπιτιών και των αυλών, αποτελούσε συνήθεια στα νησιά μας, ήταν η παράδοση, κάτι που συνδυαζόταν με την παστρικότητα και τη νοικοκυροσύνη.

Το νησιώτικο σπίτι ασβεστωνόταν τουλάχιστον τρεις φορές το χρόνο, στο εσωτερικό και το εξωτερικό του.

Ίος Κυκλάδες

Η παράδοση του λευκού καθιερώθηκε από τον γαλλοελβετό αρχιτέκτονα Le Corbusier τη δεκαετία του 1930, θεωρώντας το ως το χρώμα των οικισμών της Μεσογείου. Ο Le Corbusier το υποστήριζε αυτό, παρόλο που ο ίδιος προτιμούσε την πολυχρωμία στις δημιουργίες, σύμφωνα με τούτα τα λόγια του: «…το χρώμα είναι η ίδια η έκφραση της ζωής. (…) Ο άνθρωπος που ζει πραγματικά, χρησιμοποιεί χρώματα». Αυτός όμως, όπως οι Ισπανοί αρχιτέκτονες, είχαν με έμφαση υποστηρίξει ότι «κείνο που ενώνει τη Μεσόγειο, είναι οι λευκοί της οικισμοί».

Ο Ιωάννης Μεταξάς θεώρησε τούτο σημαντικό για την αρμονία του χώρου, και το θεσμοθέτησε, κι έκτοτε τα νησιά μας απέκτησαν το χρώμα τους. Έγιναν με τη βούλα άσπρα, & στην αισθητική όλων μας καθιερώθηκαν έτσι, χωρίς να είναι δυνατό να τα φανταστούμε διαφορετικά. Άλλος ένας λόγος όμως ήταν οτι το διάταγμα του καθεστώτος Μεταξά όριζε ότι πρέπει να περαστούν με ασβέστη όλα τα σπίτια των νησιών, για να προστατευτούν από τη χολέρα, που μάστιζε εκείνη την εποχή την Ελλάδα! Ο ασβέστης, λοιπόν χρησιμοποιήθηκε και ως απολυμαντικό!

Σαντορίνη Κυκλάδες

Ποιά ήταν όμως φιλοσοφία δημιουργίας άσπρων οικισμών από τους νησιώτες μας;

  • Πρακτικοί ήταν κατά βάσιν οι λόγοι. Δεν ήθελαν το σκούρο, το μουντό, το γκρίζο, ό,τι τραβούσε τον ήλιο και τους πύρωνε. Ήθελαν τον ασβέστη, να διώχνει τις ακτίνες του ήλιου τις καυτές καλοκαιρινές ημέρες και να διατηρείται έτσι μιαν ανεκτή θερμοκρασία στο εσωτερικό της οικίας.
  • Ήθελαν την υγεία του ασβέστη -να καίει τα μικρόβια- ήθελαν το φως του. 
  • Όμως και λόγοι ψυχολογικοί έστρεψαν τους νησιώτες μας στο να δημιουργήσουν άσπρους οικισμούς. Ήθελαν την αισιοδοξία που το φως προσφέρει.

Φολέγανδρος

Ιδού πώς εννοεί τη λευκή αισθητική των νησιών του Αρχιπελάγους η ποιήτρια Ρίτα Μπούμη-Παπά:

«Σπίτια του νησιού μου κάτασπρα λουσμένα στο φως του Αιγαίου όλα κατάντικρυ στον ήλιο με τη ράχη στηριγμένη για σιγουριά στο βουνό τίποτα τίποτα δεν κρύβει το μέτωπό σας κανένας άνεμος ποτέ δε σας σύντριψε όσο μικρούλα και εύπλαστη, αν είναι η ύπαρξή σας όσο κι αν είσαστε έργα ταπεινά χεριών που τα ‘σπρωξε η ανάγκη να ζυμώσουν τη λάσπη. Πάνω σας των προγόνων μου πλανιώνται οι σκιές.»

(«Πορεία ενός άστρου», Ρίτα Μπούμη-Παπά)

Η Ομάδα του Say Greece

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s