Ηράκλειο Κρήτης

Μια πόλη, μια ιστορία! 

Το Ηράκλειο είναι η μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης καθώς και ο μεγαλύτερος λιμένας του νησιού. Η πόλη του Ηρακλείου για την αντίσταση και τον ηρωισμό της κατά τη Γερμανική εισβολή και τη Μάχη της Κρήτης (1941) τιμήθηκε με τον Πολεμικό Σταυρό Α΄Τάξεως. Οι κύριοι οικονομικοί τομείς της πόλης είναι ο τουρισμός, η γεωργία και το εμπόριο.

Το Ηράκλειο βρίσκεται στα βόρεια παράλια της Κρήτης, έναντι της νησίδας Δίας, στο ίδιο ακριβώς σημείο που βρισκόταν κατά την αρχαιότητα το δυτικότερο από τα τρία επίνεια της Κνωσού που την περίοδο του μινωικού πολιτισμού είχε τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πληθυσμού στην Κρήτη φέροντας ίδιο όνομα προς τιμή αρχαίου ιερού ναού του Ηρακλέους. Στους αιώνες που ακολούθησαν το Ηράκλειο παρέμεινε μικρό και άσημο μέχρι το 823 που Άραβες Σαρακηνοί υπό τον Αμπού Χαφέζ, καταγόμενοι από την Κόρδοβα της σημερινής Ισπανίας κατέλαβαν τη Κρήτη και κατέστρεψαν την μέχρι τότε πρωτεύουσα της νήσου Γόρτυνα. Αναζητώντας τότε μια νέα παράλια πόλη για πρωτεύουσα, επέλεξαν το Ηράκλειο, το οποίο και άρχισαν να οχυρώνουν το επόμενο έτος, 824, επί των προγενέστερων βυζαντινών και ελληνιστικών τειχών και το όρισαν ως πρωτεύουσα του Κράτους τους, με το όνομα Εμιράτο της Κρήτης.

Η συνεχής όμως πειρατική δραστηριότητα των Σαρακηνών αυτών που μαζί με Μικρασιάτες πειρατές της Κιλικίας λυμαίνονταν τα νησιά και τις ακτές του Αιγαίου και της Μεσογείου γενικότερα, έχοντας καταστήσει τον Χάνδακα (Ηράκλειο) αποθήκη πειρατικής λείας και κέντρο αγοραπωλησίας αιχμαλώτων, ιδίως γυναικών και παιδιών εξόργισε και φόβισε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Έτσι οι Βυζαντινοί τον Ιούλιο του 960, αποβιβάστηκαν στον κόλπο του Ηρακλείου, 3 χλμ δυτικά της πόλης, όπου μετά από οκτάμηνη πολιορκία, στις 6 Μαρτίου του 961 επιτέθηκαν στην πόλη. Οι δυνάμεις του Νικηφόρου Φωκά, προβαίνοντας σε σφαγές λεηλάτησαν και έκαψαν την πόλη δίνοντας τέλος στο Εμιράτο της Κρήτης.Ο Νικηφόρος Φωκάς μερίμνησε για την εγκατάσταση στην Κρήτη ευγενών οικογενειών από τη Βασιλεύουσα για την εξύψωση του φρονήματος των Κρητών και τη σύσφιξη των δεσμών με το Κράτος της Βασιλίδας.

Το 1204, μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης, η Κρήτη παραχωρήθηκε αρχικά στον Βονιφάτιο τον Μομφερατικό ο οποίος και την εκχώρησε τελικά στους Ενετούς. Οι Ενετοί ανήγειραν σπουδαία κτίρια με τα οποία λάμπρυναν την πόλη όπως το Δουκικό μέγαρο, το Μέγαρο του Αρχιστράτηγου, το Μέγαρο του Αρχιναύαρχου, το Μέγαρο του Λατίνου Αρχιεπισκόπου, το ναό του Αγίου Μάρκου, καθώς και άλλους ναούς, όπως της Παναγίας των Σταυροφόρων, την Ενετική Λέσχη (που κατεδαφίστηκε το 1904 και στη συνέχεια αναστηλώθηκε), την λεγόμενη κρήνη του Δούκα Μοροζίνη (υδραγωγείο), τον ορθόδοξο ναό της Αγίας Αικατερίνης με συνεχιζόμενη τη Σιναϊτική Σχολή λογίων και ζωγράφων κ.ά. Το σημαντικότερο όμως ενετικό έργο ήταν το περίφημο μέγα τείχος του Ηρακλείου, ή Ενετικά τείχη Ηρακλείου που περιέλαβε όλη την πόλη, όπως στο μεταξύ είχε αυτή αναπτυχθεί, καθιστώντας την το ισχυρότερο φρούριο της Ανατολής. Τέλος άλλο ένα περισπούδαστο επίσης έργο των Ενετών ήταν η κατασκευή του μεγάλου λιμένα του Χάντακα που δημιουργήθηκε στον αρχαίο μινωικό λιμενίσκο και μετέπειτα βυζαντινό και αραβικό. Η κατασκευή του λιμένα ξεκίνησε το 1523 και ολοκληρώθηκε μετά 17 χρόνια, το 1540.

Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας η πόλη έγινε γνωστή και ως “Μεγάλο Κάστρο” ή “Κάστρο”. Ακολούθησαν περίοδοι ειρήνης, κινήματα, επαναστάσεις και σκληρές καταστολές εκ μέρους των Τούρκων. Οι Κρητικοί μην αντέχοντας την Τουρκική κατοχή επαναστάτησαν επανειλημμένα με κυριότερες επαναστάσεις το 1841, το 1858, το 1866-1869 και το 1897-1898. Τέλος, η Κρητική Πολιτεία προσαρτήθηκε στην Ελλάδα το 1913. Κατά την απελευθέρωσή της η πόλη ονομάστηκε Ηράκλειο από τον Μινωικό οικισμό που υπήρχε στο σημείο, ήδη από τον 7ο π.Χ. αιώνα, σύμφωνα με τα “Γεωγραφικά” του Στράβωνα (“… έχει για επίνειο η Κνωσός το Ηράκλειο”).

Σήμερα στο στο Ηράκλειο βρίσκονται οι Σχολές Θετικών Επιστημών και Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ-FORTH) ένα από τα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα της χώρας, καθώς και το Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κρήτης! Από το 1908 λειτουργεί στο Ηράκλειο η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου, η οποία δημιουργήθηκε από τη δωρεά της βιβλιοθήκης του Δημητρίου Βικέλα και στη συνέχεια εμπλουτίστηκε με άλλες συλλογές.

Τι μπορείτε να δείτε στο Ηράκλειο;

Μουσεία

  • Ο Άγιος Πέτρος των Δομινικανών
  • Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου
  • Το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
  • Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
  • Το Μουσείο Μάχης Κρήτης και Εθνικής Αντίστασης
  • Τον Αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού
  • Το Μουσείο Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου
  • Και τέλος το Μουσείο Αγίας Αικατερίνης

Κτίρια μπορείτε να επισκεφτείτε

  • Το ενετικό φρούριο Κούλες στο λιμάνι του Ηρακλείου
  • Το ναό του Αγίου Τίτου επί της 25ης Αυγούστου
  • Την ενετική Λότζια, το σημερινό Δημαρχείο
  • Την Βασιλική του Αγίου Μάρκου, η οποία στεγάζει τη Δημοτική Πινακοθήκη
  • Τον μητροπολιτικό ναός του Αγίου Μηνά

Επίσης, μη φύγετε απο το Ηράκλειο αν δεν επισκεφτείτε:

  • Την αγορά στην οδό 1866
  • Την πεζοδρομημένη οδός 25ης Αυγούστου με τα πολλά διατηρημένα νεοκλασικά κτίρια
  • Την πλατεία Λιονταριών με την κρήνη Μοροζίνι
  • Τα Ενετικά τείχη Ηρακλείου
  • Την πλατεία Κορνάρου, όπου βρίσκεται η ενετική κρήνη Μπέμπο και η οθωμανική κρήνη Χατζή
  • Ιμπραήμ Αγά ή Σεμπίλ
  • Τον τάφο του Νίκου Καζαντζάκη στο προμαχώνα Μαρτινέγκο
  • Την πλατεία Ελευθερίας
  • Τις πεζοδρομημένες οδοί Κοραή και Χάνδακος με τις καφετέριες
  • Το Μνημείο Μικρασιατών και το άγαλμα του Ηρόδοτου στη Νέα Αλικαρνασσό

Θα κλείσω για το Ηράκλειο με μια πολύ καλή περιγραφή του Κρητικού λαού από τον L. Petit, Καθολικό Επίσκοπο Αθηνών:

“Φυλή αληθινά αξιοθαύμαστη, που έμαθε να διατηρεί, εις πείσμα των περιπετειών σαράντα αιώνων, αλώβητα τα εθνικά χαρακτηριστικά και την καθαρή γλώσσα της: ανδρεία ανάμεικτη με το αίσθημα της αναιξαρτησίας, που συχνά βρίσκεται κοντά στην απείθεια, ευφυία ζωηρή, φλογερή φαντασία, γλώσσα γεμάτη εικόνες, αυθόρμητη και ανεπιτήδευτη, αγάπη στην κάθε μορφής περιπέτεια, ακατανίκητη ορμή ελευθερίας που συμπορεύεται με την ακόρεστη επιθυμία της προβολής.. Χώρα εύκαρπη, που αδιάκοπα γεννά τους πιο άξιους ανθρώπους στην Εκκλησία και στην Πολιτεία, στις επιστήμες και στα γράμματα, στην οικονομία και στον πόλεμο…”

(από το βιβλίο “Ιστορία της Κρήτης” του Θεοχάρη Δετοράκη)

The Say Greece Team

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s